Teoria

Jak bardzo środowisko wpływa na rozwój mózgu dziecka?

Nikogo chyba nie zdziwi fakt, że to jakimi jesteśmy ludźmi zależy przede wszystkim od naszego otoczenia. Dziecko by w pełni rozwinąć swój potencjał potrzebuje otoczenia pełnego miłości, żywego, urozmaiconego, uporządkowanego, umożlwiającego spontaniczną eksplorację i działanie. Dodać jeszcze trzeba, że ta mała istotka powinna przebywać z ludźmi, z którymi będzie miała życzliwy i spokojny kontakt, dający wzajemne wsparcie, empatię i wielkoduszność.

Jak ważne jest środowisko i bogate doświadczenia?

Jak ważną w życiu dziecka rolę odgrywa środowisko, już dawno zrozumiała Maria Montessori. To na nim powinno się koncertować całą swoją uwagę, jeśli chcemy wspierać rozwój dziecka. Montessori stworzenie karmiącego i wspierającego środowiska stawiała ponad skupienie się na pomocach dydaktycznych.

Bogate i pozytywne doświadczenia mają olbrzymie znaczenie dla inteligencji dziecka. Od urodzenia do piątego roku życia co sekundę powstaje od 700 do 1000 nowych połączeń nerwowych. Mózg człowieka pod wpływem uczenia się i doświadczeń ulega ciągłym zmianom i przeobrażeniom. R.D. Fields (2012) wskazuje, że dzięki tym zmianom każdy z nas wyposażony jest w mózg najlepiej odpowiadający warunkom środowiskowym – charakterystycznym dla danej jednostki.

Ta cudowna zdolność naszego mózgu do kształtowania się w okresie dzieciństwa aż do wczesnego wieku dorosłego zwiększa do maksimum szanse każdej jednostki na przeżycie, sukces […] w jej obecnym środowisku, a nie środowisku […], które zostało zapisane […] przez dziedziczenie.

(Fields, 2012, s. 340).

Wszystkie zmiany w nas zachodzące: nasza aktywność poznawcza, społeczna oraz przeżycia emocjonalne są odzwierciedlone w naszym mózgu. To w połączeniach nerwowych „zapisane” zostaną nabywane latami umiejętności i wiedza, dlatego tak bardzo ważne dla rozwoju dziecka są bogate doświadczenia. Dziecko, któremu dane jest żyć w przestrzeni stymulującej i pozwalającej na zdobywanie nowych doświadczeń, ma dużo większe szanse na wytworzenie większej liczby połączeń nerwowych niż dziecko żyjące w środowisku ograniczającym doświadczenia.

Małe dziecko nie może się nie uczyć. Nauka jest dla niego jak oddychanie.

Dziecko weszło w okres, kiedy ciągle o coś pyta? Ciągle coś go interesuje? Nie zakłócajmy tej naturalnej ciekawości, bo natura wie co robi! Kiedy mózg dziecka najbardziej intensywnie buduje połączenia neuronalne, dziecko jest wtedy najbardziej ciekawskie. Pozwólmy mu eksplorować, nawiązać łączność ze światem i innymi ludźmi.

Wczesne dzieciństwo to szczególny okres w rozwoju mózgu, ponieważ można wyróżnić okresy wrażliwe dla uczenia się ( więcej o fazach wrażliwych w rozwoju dziecka pisałam tutaj), co wynika z ustalania preferencji dotyczących ważnych bodźców, z jednoczesnym wygaszaniem zdolności różnicowania bodźców występujących rzadko. Okresy wrażliwe dla uczenia się to swoistego rodzaju „okna”. Uczenie się nowych rzeczy jest równoważne z ich otwarciem i utrwaleniem połączeń nerwowych, natomiast ich zamknięcie będzie podyktowane zdarzeniami nieistotnymi, zakłócającymi proces uczenia (Blakemore i Frith, 2008).

Mózg dziecka ustawicznie poszukuje odpowiednich dla siebie bodźców, jest spragniony zmian i nowości, co „uzależnia” go od uczenia się. 

M. Żylińska

Bądź taki jaki chcesz, by było Twoje dziecko

To jacy jesteśmy na co dzień, z naszym sposobem mówienia, reagowania, postępowania z dzieckiem lub zachowania w jego obecności, wpływa na rozwój jego mózgu. Jest to bardzo odpowiedzialne i zarazem szokujące, jak pewnego dnia widzimy nasze dziecko zachowujące się tak jak my, mówiące tak samo, czy ukazujące tą samą mimikę twarzy. Wszystkie małe rzeczy, do których nie przywiązujemy wagi, strukturyzują wprost i bez żadnych filtrów umiejętności i zachowania naszych dzieci. Ich postawy będą takie jak nasze.

Jakie są nasze codzienne zachowania i mechanizmy? Czy są spójne z zachowaniami i postawami, jakie chcielibyśmy rozwinąć u naszych dzieci? Zacznijmy od tego, że- bez względu na to, czy jesteśmy rodzicami, czy nauczycielami- towarzyszenie dziecku wymaga przede wszystkim obserwacji i świadomości samego siebie, naszych gest ó i postaw. Jeśli chcemy, żeby nasze dziecko ładnie i swobodnie się wysławiało, zachowywało się w sposób wyważony i harmonijny oraz było empatyczne, nie ma innego wyjścia, jak zacząć takim być i tak się zachowywać.

C. Alvarez

Przedszkole również może odegrać wyjątkowo ważna rolę, gdy dziecko pochodzi z domu, w którym jest brak sprzyjających rozwojowi warunków. Naszym obowiązkiem jest pozytywnie wpływać na rozwój dziecka, oddziałując nie tyle bezpośrednio na nie, co na jego środowisko. Ważne jest, by to zrobić jak najwcześniej, bo w pierwszych latach życia człowieka tworzy się fundament jego inteligencji, na którym będzie budował dalsze swoje życie.

Źródła:

  1. C. Alvarez Prawa naturalne dziecka
  2. J. Skibska NEUROPLASTYCZNOŚĆ MÓZGU WSPARCIEM ROZWOJOWYM DZIECKA WE WCZESNYM DZIECIŃSTWIE
Jeśli spodobał Ci ten wpis, kliknij "Lubię to" albo udostępnij dalej! To daje mi motywację do działania! Dziękuje!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *