Rozwój dziecka

Swobodna zabawa- jak ważna jest w rozwoju dziecka?

Zabawę często traktuje się, jakby była przerywnikiem w procesie poważnej nauki, ale dla dzieci zabawa to poważna nauka.

MR Rogers

Gdzieś w nas dorosłych „siedzi” taka myśl, że trzeba dziecku zorganizować zajęcia. Nawet jeśli nasze dzieci bawią się swobodnie, to często dręczy nas poczucie winy, że nie robią nic wartościowego, tylko się po prostu bawią. Uważamy, że jesteśmy lepszymi rodzicami, kiedy zabawa czy zajęcia są jakoś zorganizowane, bo wtedy dziecko faktycznie czegoś się uczy. Ale czy na pewno? Zadajmy sobie pytanie: „Czy moje dziecko ma czas, aby bawić się swobodnie? Samo czy z kolegą/koleżanką, tak jak chce, jak mu się podoba i ile chce?”

Co to jest zabawa?

Zabawa łączy świat wyimaginowany ze światem realnym. Zabawa jest światem, w którym wolno naśladować i podglądać. Dziecko może wielokrotnie przeżywać pewne rzeczy i dzięki nim znajdować rozwiązania. Zabawa pozwala dziecku nawiązać kontakt z codziennością, sobą i ze światem, potrzebą, powołaniem, inklinacją, często wewnętrznym intensywnym pragnieniem.

Swobodna zabawa dziecka, to taka, która jest na jego poziomie mentalnym. Zauważcie, że dzieci, w trakcie zabawy, mają zdolność przypisywania przedmiotom całkiem innych właściwości niż te, do których my jako dorośli się przyzwyczailiśmy. Odmienne myślenie dziecka jest bezpośrednią drogą do kreatywności. Takie myślenie nazwano „myśleniem dywergencyjnym”, co oznacza, że dziecko potrafi zamienić, np. pestkę jabłka w klejnot czy w kartonowym pudełku widzi samochód! I robi to z niezwykłą powagą!

Tego typu umiejętności są bardzo pożądane w życiu zawodowym.

Zalety swobodnej zabawy

Poobserwujcie kiedyś bawiące się dziecko. Zapewne zauważycie jak bardzo jest skoncentrowane na danej czynności.

  • Swobodna zabawa uczy dzieci spokoju, sprawia, że są mniej podminowane; uczy je i odporności psychicznej, umiejętności adaptacji w obliczu przeciwności losu.
  • Koncepcja „strefy najbliższego rozwoju” zakłada, że dziecko potrzebuje odpowiedniej porcji swobody, aby- z odpowiednim wparciem- móc uczyć się i rozwijać w strefach, które są dla niego odpowiednie.
  • Zabawy w grupie mogą prowadzić zarówno do konfliktu , jak i do współpracy. Dzięki zabawie dzieci ćwiczą umiejętności porozumiewania się z innymi jak równy z równym- a to podstawowa zdolność, jeżeli chce się zaznać szczęścia w późniejszym życiu.
  • Zauważcie, że dziecko, kiedy dowiaduje się czegoś nowego, natychmiast się w to bawi, żeby przyswoić sobie nowe zjawisko. Dziecko bardzo lubi, jeżeli zabawki będą jak najbardziej zgodne z realnością.

Badania na temat swobodnej zabawy

Neurobiolodzy wykazali, że aby człowiek mógł trwale zapamiętywać wiedzę, muszą być aktywizowane jego ośrodki emocjonalne. Dziecko, na którym nie jest wywierana presja i wybiera aktywności zwiane z jego zainteresowaniami, zapamiętuje wiadomości niezwłocznie i trwale. Jak zapewne dobrze pamiętamy, np. ze szkoły, kiedy musieliśmy się uczyć czegoś co nas nie interesowało, nie pozostawało to w naszej pamięci długotrwałej. Natomiast materiał, który był dla nas ciekawy, poruszał nas i „wchodził” nam bez problemu.

Naukowcy od lat badają znaczenie zabawy w życiu zwierząt, starając się zrozumieć jej ewolucyjny cel. Okazuje się , że zabawa odgrywa niezwykle istotną rolę w procesie uczenia się, jak radzić sobie ze stresem. Prowadząc badania na szczurach domowych i rezusach, naukowcy odkryli, ze zwierzęta te, kiedy na decydującym etapie rozwoju pozbawiono je towarzyszy zabaw, stawały się zestresowane jako osobniki dorosłe.

W kolejnym pilotażowym badaniu przeprowadzonym na dzieciach w wieku przedszkolnym w Centrum Rozwoju Dziecka w Massachusetts badacze chcieli ustalić, czy istnieje korelacja między poziomem aktywności zabawowej przedszkolaków a umiejętnością radzenia sobie z przeciwnościami. Odkryli, że istnieje bezpośrednia korelacja między interesującymi ich zagadnieniami. Im więcej dzieci się bawią- a co za tym idzie, im lepiej przyswajają sobie umiejętności społeczne i odnajdują się w kontekstach społeczno- zabawowych- tym lepiej radzą sobie z trudnościami.

Ostatnie badanie, które przytoczę zostało przeprowadzone w instytucie medycznym w Palo Alto w Kalifornii przez terapeutkę zajęciową profesor Louise Hess, dowiodło, że zabawa może być wykorzystywana do polepszenia zdolności radzenia sobie, a zwłaszcza umiejętnością adaptacji i do budowania bardziej elastycznego podejścia do problemów i stawianych sobie celów.

Swobodna zabawa w przedszkolach

Dzieci w wieku przedszkolnym najlepiej rozwijają się kiedy mają swobodę poznawania otaczającego świata w bezpiecznym, przyjaznym środowisku- dużo bajek, wierszyków, piosenek, rozmów i zabaw.

W przedszkolach na całym świecie zyskują na popularności koncepcje edukacyjne, które pozwalają dzieciom pozostawać dziećmi. Przykładami jest Montessori, Waldrof oraz Reggio. Dążą one do wystrzegania się testów, stopni i formalnej nauki, a dążą do rozwoju naturalnej ciekawości dziecka i ducha zabawy. Tak jak powiedziała Maria Montessori „pracą dziecka jest zabawa.”

„Trzeba przyjąć tę filozofię dawania dziecku czasu i przestrzeni i stosować ją poza przedszkolem”

Wisdom Chan

Źródła:

  • A. Stern „Zabawa”
  • C. Honore „Pod presją”
  • J. Alexander, I. Sandahl „Duński przepis na szczęście”
Jeśli spodobał Ci ten wpis, kliknij "Lubię to" albo udostępnij dalej! To daje mi motywację do działania! Dziękuje!

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *